Misyon

Kalkınma yardımları klasik diplomasiye ekonomik, sosyal, kültürel ve insani alanlarda yeni açılım imkanı sağlayan önemli bir enstrümandır. Kalkınma yardımları sürdürülebilir işbirliğinin tesisi maksadıyla, gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkelerin ekonomik ve sosyal uyumunun sağlanması için yapılan ayni ve nakdi yardımlar ile yatırımları kapsamaktadır. Kalkınma yardımları; resmi kalkınma yardımları, diğer resmi yardımlar ile pazar şartlarında özel yardımlar ve sivil toplum kuruluşları yardımları olarak sınıflandırılmaktadır. Kalkınma yardımları; teknik işbirliği ile sosyal ve ekonomik alt yapıları oluşturur, program desteği, müşterek veya doğrudan yatırımlar ile yatırımları geliştirir, kredi, borç, finans desteği, ihracat desteği ve menkul kıymet alımları ile finans desteği sağlar, barışı yapılandırma çalışmaları ile kriz bölgelerinde normalleşme sürecine katkı sağlar, acil ve insani yardımlar ile acil sorunlara çözüm getirir, uluslararası kuruluşlara verilen aidatlar ile de uluslararası müşterek kalkınma çalışmalarını gerçekleştirir. Kalkınma yardımları dış politikada ve ülkeler arası işbirliğini geliştirmede önemli roller oynamaktadır. Buna göre; Kalkınma yardımları klasik diplomasiye ekonomik, sosyal, kültürel ve insani alanlarda yeni açılım imkanı sağlayan önemli bir enstrümandır. Ayrıca, küresel iş birliğini geliştirmeye paralel olarak, ülkeler arasında ikili iş birliğinin geliştirilmesinde de çok önemli sosyo-ekonomik roller oynamaktadır. Teknik iş birliği çalışmaları ile sosyal ve ekonomik alt yapılar ve üretim sektörlerinin geliştirilmesi sağlanarak, iş birliğinin alt yapıları oluşturulmakta ve iki ülke arasında üst yapı iş birliği, yani yatırımlar için elverişli ortamlar temin edilmektedir.

Yatırım boyutlu teknik iş birliği ve mikro finans çalışmaları ile alt yapıları geliştirilmiş alanlarda küçük ve orta ölçekli iş birlikleri alanları tesis edilmektedir. Belirtilen çalışmalarla yatırıma elverişli hale getirilen sektörlerde borç, hibe, müşterek finans paketleri ve doğrudan yatırımlarla kamu/kamu, kamu/özel ve/veya özel/özel yatırımlar gerçekleştirilerek makro boyutta iş birliği oluşturulmaktadır. Ekonomik alanda meydana getirilen bu iş birliğine ilaveten toplumsal yapı “Kültürel Dizayn” ve “Toplumsal Dönüşüm” ile sosyal entegrasyon/uyum gerçekleştirilmeye çalışılmaktadır. Kalkınma yardımlarına çok sayıda aktör iştirak etmektedir. Söz konusu çalışmalara iştirak eden bütün aktörlerin müşterek anlayışla hareket etmelerini sağlayacak bir yönetim modeli ile planlamaların birlikte yapılabilmesi için güçlü bir veri tabanına ihtiyaç duyulmaktadır. Gerek merkezde gerekse yardım götürülen bölgelerde, gerek kamuda gerekse sivil unsurlarda aynı hedef, strateji ve müşterek programlar ile etkili bir yönetim ve aktörler arası koordinasyon sistematiğinin geliştirilmesi gerekmektedir. Gelişmiş ülkeler kalkınma yardımlarının yönetimini “Kavramın Bütününün Yönetimi” anlayışı içerisinde, çalışmalarda yer alan bütün enstrümanların aynı strateji, hedef ve programlar çerçevesinde hareketini sağlayacak bir anlayışı benimsemişlerdir. Buna göre; politikaları ve koordinasyonu sağlayan bir “üst yönetime” bağlı olarak teknik yardım kuruluşları, kalkınma bankaları, acil yardım kuruluşları, sektörel bakanlıklar, sivil toplum kuruluşları ve iş adamları kuruluşları ile birlikte hareket etmektedirler. Kalkınma yardımları çalışmalarında kamu gücüne ilaveten sivil toplum kuruluşları ve özel sektör son derece aktif olarak kullanılmakta, bölgelerde oluşturulan yerel medya eğitim merkezleri ile medya çalışanları yoğun bir eğitime tabi tutularak düşünce dönüşümü sağlanmakta, her üç unsur toplumsal dönüşümde devlet dışı enstrüman olarak çok etkili kullanılmakta, lobi gücü oluşturulmaktadır. Esasen kalkınma yardımları anlayışının temelinde ülkelerin kalkınmalarına destek ve ülkeler arası iş birliğini geliştirmek anlayışı mevcuttur.

Kalkınma Yardımlarının makro boyutlu iş birliği alanını oluşturan, proje/program yardımları yatırım desteği, finans desteği ve yatırım boyutlu çalışmaların uygulanmadığını görmekteyiz. Diğer yandan verilen hibe, kredi ve borçlar ile teknik iş birliği çalışmalarının uyumlaştırılması da yapılamamaktadır. Bu durumda kalkınma yardımlarından beklenen reel iş birliği zeminini oluşturma fonksiyonu yerine getirilememektedir. Bunun önemli sebeplerinden birisi de bu ilişkiyi gerçekleştirecek çalışma modelinin ortaya konabilmesi için gerekli olan araştırmaların yapılmaması ve buna bağlı olarak verilerin elde bulunmamasıdır. Yeterli veriden yoksun sistem esasen gerçek iş birliğine götürecek uzun vadeli planlama ve makro program oluşturma yeteneğini kazanamamakta, sistem hayır kurumu niteliğinde bir yapı içerisinde çalışmaktadır. Esasen bu tür yeteneği olan bir yönetim modelinin geliştirilmiş olması da tek başına sistemsel hataları ortadan kaldırabilecek değildir. Yeterli verilere sahip olmayan mükemmel yönetim sistemi de sisli kulvarlarda hantal bir vücuttan öteye gidemeyecektir.

Türkiye ayrıca çalışmalarında sivil toplum kuruluşlarını, yönlendirme, proje ve faaliyetlerde yönetme ve raporlama işlemlerinde değerlendirme metodolojisini henüz geliştirememiştir. Bu durum yardım götürülen ülkelerdeki sivil toplum kuruluşları yapısını algılamadaki bilgi noksanlığından ve sivil toplum kuruluşları yönetme ve yönlendirmede alanı tam tanıma ve tanımlayamamaktan kaynaklanan derin projeksiyon oluşturamamakla ilgilidir. Söz konusu noksanlık da yukarıda açıklandığı gibi esasen bilimsel araştırma sistematiğinin bulunmaması ile doğrudan ilgilidir. TASAM Kalkınma ve İş Birliği Enstitüsü, sistematik ve bilimsel metodoloji üzerinde çalışacak bilim adamlarını bir araya getirerek, etkin, güncel ve bilimsel verileri toparlayacak, bu sahadaki eksikliği gidermeye çalışacaktır. Türkiye’nin bölgede giderek artan önemi ve gelişmiş dünyanın Türkiye’den beklentileri dikkate alındığında önümüzdeki yıllarda bu önemin katlanarak artacağı ve kalkınma yardımlarına ayrılan bütçenin büyüyeceği; kalkınma yardımları çalışmalarında daha profesyonel bir anlayışın geliştirilmesine ihtiyaç olacağı görülmektedir. Kalkınma yardımlarında gerekli etkinin oluşturulabilmesi, küresel kalkınma gücü ile rekabet edilebilmesi ve çalışmaların iş birliğini geliştirme anlayışına ulaştırılması için kalkınma yardımlarının bütün boyutlarının daha etkin bir anlayış içinde yönetilmesi ve çok etkili bir koordinasyonun gerçekleştirilebilmesi maksadıyla, sistemin tamamına servis yapacak ve geleceğe ilişkin projeksiyonların oluşturulmasına imkan verecek bilimsel verilerin temini önem arz etmektedir. Sonuç olarak, TASAM Kalkınma ve İş Birliği Enstitüsü; kalkınma yardımlarının küresel iş birliğinin geliştirilmesindeki önemi, küresel anlayışla ve küresel aktörlerle de iş birliği zarureti, tahsis edilen bütçenin büyüklüğü, teknik yardımdan yatırım ve finans işlemlerine kadar çok çeşitli uygulama biçimlerinin olması, faaliyet gösterilen sektörlerin çok çeşitli olması, kalkınma yardımlarında rol alan aktörlerin çok sayıda ve ayrı faaliyet alanlarında olmaları, çalışılan coğrafyaların geniş ve çok farklı özelliklerde olması, faaliyet gösterilen ülkelerdeki bürokratik mekanizmaların ve insan unsurunun tanınmasındaki güçlükler gibi bir çok hususta, kalkınma yardımları çalışmalarının ihtiyaç duyduğu sürekli temas imkanı sağlayan bilimsel desteği sağlayacaktır. Diğer yandan, TASAM Kalkınma ve İş Birliği Enstitüsü, kalkınma yardımlarının esasen ülkeler arasındaki gerçek iş birliğini sağlaması cihetiyle, sistemi ve yönetim mekanizmalarını aydınlatacak ve onlara bilimsel karar zemini oluşturacak bir platform olarak, meselenin çözümünde asli faktör olacaktır.