Yeni Savaşların Gizli Yüzü:Özel Askeri Şirketler

Spesifik

Soğuk savaşın ardından,“yeni dünya düzeni” olarak adlandırılan dönem,hegomonik bir güç olarak beliren ABD’nin “büyük vaadi” ile başladı: “Demokrasiyi dünyada yaygınlaştırmak”.Bu “büyük” vaad, yoksulluk, adaletsizlik ve şiddet dolu bir dünyayı kurmak biçiminde gerçekleşti ve iki “siyasi/askeri” araca dayandı:İnsani müdahale ve yönetişim.

Soğuk    savaşın    ardından,    “yeni    dünya    düzeni”    olarak    adlandırılan    dönem,    hegomonik    bir güç    olarak    beliren    ABD’nin    “büyük    vaadi”    ile    başladı:    “Demokrasiyi    dünyada    yaygınlaştırmak”.    Bu “büyük”    vaad,    yoksulluk,    adaletsizlik    ve    şiddet    dolu    bir    dünyayı    kurmak    biçiminde    gerçekleşti    ve iki    “siyasi/askeri”    araca    dayandı:    İnsani    müdahale    ve    yönetişim.
“İnsani    müdahale”,    90’lardan    itibaren    ABD’nin    ve    diğer    güçlü    ülkelerin,    NATO    ve    BM    ile    birlikte    başka    ülkelere    gerçekleştirdikleri    her    müdahalenin    “kılıfı”nı    oluşturdu.    Bu    ad    altında    yapılan askeri    harekatlar,    işgaller,    insani    değerlere,    adalete,    özgürlüğe    “evrensel”    bir    katkı    olarak    gösterildi.90’lar    boyunca    gelişen    başka    bir    sözcük    daha    oldu    :Yönetişim.    Gittikçe    eşitsizliklerin    arttığı,ABD’nin    hegomonyasını    yaydığı,    uluslararası    sermayenin    kuytuda    kalmış    her    köşeye    ve    doku-
nulmamış    her    alana    sızmaya    çalıştığı    bir    dönemde,    uluslararası    planda    hükümetlerin,    uluslararası    kuruluşların    ve    sivil    toplum    temsilcilerin    eşit    düzeyde    katıldığı    bir    müzakere    ortamından    sözedilmeye    başlandı.    Dünya    Bankası’nın    geliştirdiği    “iyi    yönetişim”    ise,    borçlu    ülkelerin    uygulaması gereken    programın    “acı”    yüzünü    sakladı;    hesap    verme,    şeffaflık,    katılımdan    dem    vurularak,    bu ülkelerde    özenilecek    bir    demokrasi    programı    uygulanıyor    görüntüsü    yaratıldı.
Bir    yanda    “insani    müdahale”    diğer    yanda    “yönetişim”    ile    kotarılan    büyük    “demokrasi”    projesi,bir    anda,    11    Eylül’de    İkiz    Kulelerin    yıkıntıları    arasına    karıştı.    11    Eylül’de    ABD’ye    yönelik    saldırı,    bir dönemin    kapandığının    işaretlerini    veriyordu.    Aslında    kapanan    ne    insani    müdahale    altında    yapılan askeri    müdahaleler    ne    de    yönetişim    adı    altında    bağımlı    kılma    teknikleriydi.    Kapanan    dönem,    belki de    artık    bu    tür    “insancıl”    ve    “demokratik”    bir    retoriğe    gerek    duymadan    ya    da    artık    bunun    inandırıcı    olup    olmadığını    dahi    dikkate    almadan    ABD’nin    ve    yedeğindeki    ülkelerin    fütürsuz    bir    biçimde
hareket    etme    serbestini    kendilerinde    görebilmeleriydi.    Bu    yüzden,    “insani    müdahale”    terimi,    “haklı savaş”    ile    yer    değiştirdi.
11    Eylül    sonrasında    ABD’nin    “terörizm”e    ve    “serseri    devletler”e    açtığı    savaş,    özel    askeri şirketler    (private military companies)    için    de    bir    dönüm    noktası    oldu.    BM’nin    gücünü    yitirdiği    ve uluslararası    hukukun    geçersizleştiği    bir    dönemde,    hukuksal    boşluğun    bulunduğu    bir    alanda    varlıklarını    sürdüren    ve    tamamen    “kâr”    amacı    ile    çalışan    özel    askeri    şirketler    geniş    bir    hareket    alanı buldular.